Waar zijn de kerken in de strijd tegen racisme?

Op 7 november j.l. werd de jaarlijkse Schillebeeckxlezing gehouden, georganiseerd door De Nieuwe Liefde, het Dominicaans Studiecentrum voor Theologie en Samenleving (DSTS) en de Vrije Universiteit. Dit jaar stond de relatie tussen het christendom en racisme centraal. Hoofdspreker was de Zuid-Afrikaanse dominee Mpho Tutu en er waren bijdragen van Matthea Westerduin, Godian Ejiogu en Hans van der Jagt. Muzikale intermezzo's werden verzorgd door Denise Jannah en Wolf Martini. Janneke Stegeman en Manuela Kalsky leidden de avond in goede banen. Tutu vroeg om commitment in de aanpak van racisme.

Door: Bart Mijland

Maatschappelijk & persoonlijk
Dominee Mpho Tutu is in Nederland geen onbekende. Ze trouwde met de Nederlandse hoogleraar Marceline van Furth, en verloor enkele maanden later haar ambt binnen de Zuid-Afrikaanse Anglicaanse kerk(1). Het koppel stond vervolgens trots op de eerste World Religion Boat(2) op de Canal Parade van de Amsterdam Pride. Tutu maakt zich tevens hard voor het gedachtegoed van haar vader, Nobelprijswinnaar aartsbisschop Desmond Tutu. Geloof en politiek zijn in haar geval dan ook niet alleen professionele kwesties, maar ook zeer persoonlijk.
In haar lezing schetst ze een historisch overzicht van hoe kolonialisme en missiewerk hebben bijgedragen aan het racistische Apartheidssysteem, en hoe verschillend de betekenis van vergiffenis na de afschaffing van Apartheid voor witte en zwarte landgenoten bleek te zijn. Voor witte Zuid-Afrikanen was de Truth & Reconciliation Commission de afsluiting van een hoofdstuk, en voor zwarte Zuid-Afrikanen betekende het juist de mogelijkheid tot een nieuwe relatie. Over racisme is Tutu duidelijk. Ze noemt het een zonde die zo diep zit dat niemand er aan kan ontsnappen. Simpelweg stellen dat je niet racistisch bent is niet voldoende. "Maar," zo stelt ze, "we kunnen ons wel committeren aan antiracisme."

Inspiratie voor anti-racisme
Tutu deelt een ironisch verhaal van haar vader: Toen de kolonisten arriveerden, deelden ze Bijbels uit. En terwijl de Afrikanen deze aandachtig lazen, namen de Europeanen het land in. Zo bleef er voor de Afrikanen alleen de Bijbel over. Maar volgens de aartsbisschop en zijn dochter zijn ze er daarmee beter vanaf gekomen. De Bijbel bracht immers niet alleen de ketenen, maar in meerdere opzichten ook de bevrijding. Mpho Tutu vindt in het Heilige Schrift ook inspiratie voor de bevrijding van racisme.

Panel

Ervaringen in Nederland
Na Mpho Tutu kwamen drie sprekers aan het woord over racisme in de Nederlandse context. Godian Ejiogu(3), pastoraal werker in de Bijlmer, had een van de scherpste betogen van de avond. Hij stelt vast dat het voor Afrikaanse migranten ongelooflijk moeilijk is om een plek te vinden in de Nederlandse kerken. Deze blijken niet in staat een thuis te bieden voor alle gelovigen. "Waar is de kerk vandaag de dag in de strijd tegen racisme?" Het blijft stil. Ejiogu daagt ook het publiek uit: "Wie zou er in de schoenen van een zwarte Afrikaan in Nederland willen staan? We kunnen niet beweren dat we niet weten wat er aan de hand is."

Een uitgebreidere versie van dit artikel staat op www.nieuwwij.nl

Bart Mijland is blogger bij Nieuwwij.

(1) http://www.trouw.nl/tr/nl/4716/Christendom/article/detail/4308453/2016/05/26/
De-dochter-van-Desmond-Tutu-mag-geen-priester-meer-zijn.dhtml


(2) http://worldreligionboat.com/

(3) Een interview met Godian Ejiogu staat op Nieuwwij










Dominicaans Studiecentrum
voor Theologie en Samenleving
Nieuwe Herengracht 18
1018 DP Amsterdam
Tel. 020-6235721
secretariaat@dsts.nl
www.dsts.nl

DSTS 2016
home | wat is het dsts? |  onderzoeksproject |  medewerkers
publicaties | Project W!J | organisatie |  links